الشيخ محمد علي الگرامي القمي
124
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 666 - نماز وحشت را در هر موقع از شب اوّل قبر مىشود خواند ، ولى بهتر است در اوّل شب ، بعد از نماز عشا خوانده شود . مسئله 667 - اگر بخواهند ميّت را به شهر دورى ببرند ، يا به جهت ديگر دفن او تأخير بيفتد ، بايد نماز وحشت را تا شب اوّل قبر او تأخير بيندازند . نبش قبر مسئله 668 - نبش قبر مسلمان - يعنى شكافتن قبر او به طورى كه بدنش نمايان شود - اگر چه طفل يا ديوانه باشد ، حرام است . ولى اگر بدنش از بين رفته و خاك شده باشد ، اشكال ندارد . مسئله 669 - نبش قبر امامزادهها و شهداء و علماء و صلحاء كه زيارتگاه مردم است ، اگر چه سالها بر آن گذاشته باشد حرام است . بلكه به احتياط واجب اگر زيارتگاه هم نشده باشد ، نبايد نبش شود . مسئله 670 - شكافتن قبر در هشت مورد حرام نيست ، بلكه در بعضى از آنها واجب است . اوّل - آنكه ميّت در زمين غصبى دفن شده باشد ، و مالك زمين راضى نشود كه در آنجا بماند . دوّم - آنكه كفن يا چيز ديگرى كه با ميّت دفن شده ، غصبى باشد و صاحب آن راضى نشود كه در قبر بماند ، و همچنين است اگر چيزى از مال خود ميّت ، كه به ورثه او رسيده ، با او دفن شده باشد ، و ورثه راضى نشوند كه آن چيز در قبر بماند ، ولى اگر وصيّت كرده باشد كه دعا يا قرآن يا انگشترى را با او دفن كنند ، براى بيرون آوردن اينها ، نمىتوانند قبر را بشكافند ، مگر آنكه زيادتر از ثلث باشد و ورثه امضاء نكرده باشند . سوّم - آنكه ميّت بى غسل يا بىكفن دفن شده باشد ، يا بفهمند غسلش باطل بوده ، يا به غير دستور شرع كفن شده ، يا در قبر او را رو به قبله نگذاشتهباشند ولى اگر نبش در اين صورت باعث هتك ميّت و اذيّت مردم شود جايز نيست . چهارم - آنكه براى ثابت شدن حقّى بخواهند بدن ميّت را ببينند . پنجم - آنكه ميّت را در جايى كه بىاحترامى به اوست - مثل قبرستان كفّار ، يا جايى كه كثافت و خاكروبه مىريزند - دفن كرده باشند . ششم - آنكه براى يك مطلب شرعى كه اهميّت آن از شكافتن قبر بيشتر است ، قبر را بشكافند ، مثلًا بخواهند بچّه زنده را از شكم زن حاملهاى كه تازه دفنش كردهاند ، بيرون آورند . هفتم - آنكه بترسند درّندهاى بدن ميّت را پاره كند ، يا سيل او را ببرد ، يا